Sen · 13–20 mies.

Z dwóch drzemek na jedną

Krótka odpowiedź

Większość dzieci rezygnuje z porannej drzemki między 13. a 20. miesiącem życia, najczęściej między 14. a 18. To nie dzieje się z dnia na dzień: przez kilka tygodni dni „na jedną” i „na dwie” drzemki się przeplatają. Przez cały ten czas maluch nadal potrzebuje 11–14 godzin snu na dobę, razem z drzemką.

Opublikowano: sierpień 2026 Czas czytania: 9 min

Co się właściwie zmienia w śnie dziecka

Do końca pierwszego roku sen dziecka jest rozłożony po całej dobie: blok nocny plus dwie drzemki — poranna i popołudniowa. Ten układ ustala się mniej więcej do 9.–12. miesiąca, czyli wtedy, gdy rytm dnia i nocy jest już dojrzały, a sen nocny sklejony w długie odcinki. Potem organizm dojrzewa dalej i dziecko wytrzymuje coraz dłużej bez spania. Poranna drzemka przestaje być potrzebna i wypada z rozkładu jako pierwsza — po prostu dlatego, że po nocy maluch nie jest już zmęczony po trzech godzinach czuwania.

Ważne rozróżnienie: nie znika sen dzienny, znika jedna drzemka. W szwajcarskim badaniu podłużnym (Zurich Longitudinal Studies, 493 dzieci obserwowanych od niemowlęctwa) w wieku półtora roku drzemało jeszcze 96,4% dzieci. Zmienia się też źródło dobowej sumy snu: w badaniu z użyciem aktygrafów u dzieci od 1. do 5. roku życia to właśnie kurczenie się drzemek odpowiadało za większość spadku łącznego czasu spania, a długość snu nocnego nie różniła się istotnie między grupami wiekowymi. Innymi słowy — Twoje dziecko nie zaczyna nagle spać krócej w nocy. Przestaje potrzebować drugiego doładowania w ciągu dnia.

Kiedy to się dzieje: okno 13–20 miesięcy

Typowe okno to 13.–20. miesiąc życia, a najwięcej dzieci przestawia się mniej więcej między 14. a 18. miesiącem. Klasyczne badanie Weissblutha, które śledziło rytm drzemek u 172 dzieci od 6. miesiąca do 7. roku życia, opisało to prosto: układ dwóch drzemek dziennie jest dobrze ustalony do 9.–12. miesiąca, a jednej drzemki popołudniowej — do 15.–24. Amerykański serwis pediatryczny KidsHealth ujmuje to jeszcze krócej: „około 18. miesiąca, czasem wcześniej, większość maluchów łączy dwie drzemki w jedną popołudniową”.

Ten rozrzut — kilka dobrych miesięcy — nie jest niedokładnością badań, tylko realnym obrazem normy. Trzynastomiesięczne dziecko, które świetnie funkcjonuje na jednej drzemce, i dwudziestomiesięczne, które nadal potrzebuje dwóch, mieszczą się w tym samym przedziale zdrowego rozwoju. Jeśli dziecko urodziło się przedwcześnie, licz od wieku korygowanego.

I jeszcze jedna rzecz, o której łatwo zapomnieć: to kamień milowy o liczbie drzemek, nie o ilości snu. Suma się nie zmienia — WHO oraz Amerykańska Akademia Medycyny Snu (której zalecenia popiera Amerykańska Akademia Pediatrii) zgodnie podają 11–14 godzin snu na dobę dla dziecka w wieku 1–2 lat, wliczając drzemki. Jeżeli po przejściu na jedną drzemkę dziecko śpi w nocy trochę dłużej i mieści się w tych widełkach, wszystko jest w porządku.

Sygnały gotowości — i to, co tylko ją udaje

Najbardziej wiarygodnym sygnałem nie jest pojedyncza odmowa, tylko powtarzalność. Jeden dzień bez porannej drzemki nie znaczy nic. Dopiero gdy ten sam obraz utrzymuje się przez mniej więcej dwa tygodnie, warto przebudować rozkład dnia — taki właśnie próg („konsekwentnie przez około dwa tygodnie”) podają poradniki snu dziecięcego.

Uważaj na fałszywe alarmy, bo wyglądają identycznie. Poranną drzemkę potrafi wybić infekcja, ząbkowanie, lęk separacyjny albo skok ruchowy — dziecko, które właśnie uczy się pewnie chodzić, bywa tak sobą zajęte, że przez tydzień nie chce się położyć, a potem samo wraca do dwóch drzemek. Dlatego liczy się obraz z całych dwóch tygodni, a nie z trzech ciekawych dni.

Dziecko przez większość dni odmawia porannej drzemki — leży, gaworzy, wstaje, ale nie zasypia.
Poranna drzemka przesuwa się coraz później i „zjada” popołudniową.
Popołudniowa drzemka wyraźnie się skraca albo znika, mimo że rano dziecko spało.
Wieczorne zasypianie się przedłuża, choć rytuał i pora są takie same jak zawsze.
Dziecko zaczyna budzić się rano wcześniej, bez innej widocznej przyczyny.
Po opuszczonej porannej drzemce maluch jest pogodny aż do popołudnia, a nie rozbity po godzinie.

Jak przeprowadzić zmianę krok po kroku

Całe przejście trwa zwykle od dwóch tygodni do mniej więcej miesiąca, a u części dzieci dłużej. Przez ten czas dni „na dwie” i „na jedną” drzemkę będą się przeplatać — to normalne i nie oznacza, że robisz coś źle. Zamiast wyznaczać jeden dzień na zmianę, przesuwaj rozkład stopniowo i patrz na dziecko, nie na zegarek.

Jeśli maluch chodzi do żłobka, rytm często ustala placówka — tam drzemka jest zwykle jedna, po obiedzie, więc przejście może przyspieszyć niezależnie od Was. Wtedy w weekendy trzymaj się podobnych godzin i nadrabiaj wcześniejszym wieczorem, zamiast wracać do dwóch drzemek. Duży rozjazd między dniami żłobkowymi a domowymi męczy dziecko bardziej niż sama zmiana liczby drzemek — w badaniu japońskich maluchów właśnie niestabilny, „skaczący” plan dnia szedł w parze z gorszym snem.

Przesuwaj jedyną drzemkę o 15–30 minut co kilka dni, aż wyląduje w okolicach południa (najczęściej między 12:00 a 13:00).
W trudne dni zostaw dwie krótkie drzemki zamiast walczyć — mieszany tydzień jest normą, nie porażką.
Wcześniejsze zasypianie wieczorem, nawet o 18:30–19:00, to najlepszy bufor na czas przejścia: nadrabia brakującą drzemkę i chroni przed przemęczeniem.
Trzymaj stałą porę pobudki — WHO wprost zaleca dla dzieci 1–2 lat regularne pory snu i budzenia. To ona ustawia cały dzień.
Rano dużo światła dziennego i ruchu na dworze, a tuż przed snem spokój zamiast rozbudzających zabaw — w badaniu ponad dwóch tysięcy japońskich maluchów to właśnie poranna zabawa na zewnątrz, ograniczenie ekranów, niezbyt późne kończenie drzemki i powtarzalny plan dnia odróżniały dzieci śpiące dobrze od reszty.
Ekrany zostaw poza rozkładem dnia: WHO w ogóle nie zaleca ich rocznemu dziecku, a dwulatkowi najwyżej godzinę dziennie („mniej znaczy lepiej”).
Chroń długość drzemki: celuj w jeden solidny odcinek, który z czasem wydłuży się do 2–3 godzin, a nie w dwie próby po 25 minut.

Dlaczego nie warto przyspieszać i co będzie dalej

Drzemka w tym wieku to nie tylko odpoczynek. W eksperymencie z udziałem 34 szesnastomiesięcznych dzieci, które uczono dwóch nowych słów, po dwóch godzinach poprawiła się tylko grupa, która się w tym czasie zdrzemnęła — u dzieci, które nie spały, wynik się nie zmienił. Przegląd badań nad drzemkami we wczesnym dzieciństwie (Horváth i Plunkett, 2018) podsumowuje, że sen dzienny odgrywa istotną rolę w utrwalaniu pamięci u małych dzieci. Uczciwie trzeba jednak dodać, że dowody nie są jednoznaczne: szerszy przegląd 26 badań (Thorpe i in., 2015) uznał wyniki dotyczące poznania, zachowania i zdrowia za niespójne. Wniosek praktyczny jest ostrożny, ale jasny — nie ma powodu, żeby drzemkę odbierać dziecku wcześniej, niż samo z niej zrezygnuje.

Jest też cena emocjonalna, i tę widać wyraźnie. Kiedy w badaniu eksperymentalnym dzieciom w wieku 2,5–3 lat odebrano jedną drzemkę, przy układance możliwej do rozwiązania okazywały o 34% mniej pozytywnych reakcji, a przy układance nierozwiązywalnej o 31% więcej negatywnych. Dziecko bez drzemki nie tyle „wytrzymuje”, co przestaje w pełni korzystać z dobrych rzeczy, które je spotykają, i gorzej znosi frustrację.

Ta jedna popołudniowa drzemka zostanie z Wami na długo. W tym samym szwajcarskim badaniu podłużnym drzemało 96,4% dzieci półtorarocznych i wciąż 35,4% czterolatków — czyli drzemka znika całkiem gdzieś między drugim a czwartym rokiem życia, ale bardzo nierówno. Dopiero wtedy zaczyna działać inna zależność: dłuższe drzemki bywają powiązane z późniejszym zasypianiem oraz krótszym i gorszym snem nocnym, przy czym najmocniejsze dowody dotyczą dzieci po 2. roku życia. U rocznego czy półtorarocznego dziecka ten argument jeszcze nie działa — dlatego nie skracaj drzemki „żeby lepiej spało w nocy”.

Kiedy zapytać specjalistę

Poniższe sygnały to dobry powód, żeby porozmawiać z pediatrą:

Sama potrzeba dwóch drzemek po 20.–21. miesiącu nie jest jeszcze niepokojąca. Warto zapytać pediatry wtedy, gdy idzie w parze z brakiem kamieni milowych z 18. miesiąca: dziecko nie chodzi samodzielnie, nie próbuje mówić co najmniej trzech słów poza „mama”/„tata”, nie pokazuje palcem, żeby coś Ci pokazać. Wtedy pytanie dotyczy rozwoju ogólnie, nie samego snu.
Dziecko chrapie prawie każdej nocy, oddycha przez usta, słychać przerwy w oddechu lub głośne łapanie powietrza albo śpi z mocno odgiętą głową. Amerykańska Akademia Pediatrii zaleca, by o chrapanie pytać każde dziecko na wizycie bilansowej — to sygnał do sprawdzenia bezdechu sennego, a nie „taki urok”.
Łączny sen na dobę od kilku tygodni utrzymuje się wyraźnie poniżej 11 godzin, mimo spokojnego rytmu dnia i sensownych pór snu.
Dziecko jest ciągle senne mimo przespanej nocy i drzemki: zasypia nagle w środku zabawy albo przy jedzeniu, jest apatyczne, śpi znacznie ponad 14 godzin na dobę i nadal wygląda na niewyspane.
Dziecko traci umiejętności, które już miało: przestaje używać słów, których wcześniej używało, przestaje pokazywać palcem, wycofuje się z kontaktu. Regres umiejętności zawsze warto zgłosić, niezależnie od tematu snu.
Przejście dawno się ustabilizowało, a mimo to od ponad miesiąca wieczorne zasypianie trwa godzinami albo dziecko budzi się wiele razy każdej nocy, przy stałym rytmie dnia i spokojnym wieczorze. Przewlekłe trudności ze snem u małych dzieci są częste i da się z nimi pracować — nie trzeba ich „przeczekać”.

Najczęstsze pytania

Dziecko ma 12 miesięcy i odmawia porannej drzemki. Czy to już przejście na jedną?

Rzadko. Przed 13. miesiącem to zwykle przejściowa faza — po infekcji, przy ząbkowaniu albo przy skoku ruchowym, na przykład kiedy maluch właśnie zaczyna pewnie chodzić. Sprawdź najpierw, czy poranna drzemka nie zaczyna się za późno i czy nie jest za długa, bo wtedy „zjada” zmęczenie potrzebne na resztę dnia. Jeśli odmowa utrzymuje się ponad dwa tygodnie, a dziecko wieczorem nie jest kompletnie rozbite, to po prostu przechodzicie wcześniej niż typowo — i to też mieści się w normie. Warto wtedy przesunąć wieczór o 30–45 minut wcześniej.

O której powinna być ta jedna drzemka i ile trwać?

Najczęściej start w okolicach południa, między 12:00 a 13:00, a sama drzemka z czasem wydłuża się do 2–3 godzin (na początku bywa krótsza). To jednak punkt wyjścia, a nie norma do wyegzekwowania. Właściwym miernikiem jest suma doby: WHO i Amerykańska Akademia Medycyny Snu podają 11–14 godzin na dobę dla dziecka w wieku 1–2 lat, razem z drzemką. Jeśli dziecko mieści się w tym przedziale, wstaje w dobrym humorze i wieczorem zasypia bez walki — godzina i długość drzemki są dobre, nawet jeśli nie zgadzają się z tabelką z internetu.

Wróciliśmy po tygodniu do dwóch drzemek. Zepsułam to?

Nie. Cofnięcia są częścią przejścia. U większości dzieci trwa ono od dwóch tygodni do mniej więcej miesiąca i wygląda dokładnie tak: mieszanka dni „na jedną” i „na dwie”. Trzymaj stałą porę pobudki i wcześniejszy wieczór, a resztę pozwól dziecku poukładać. Sztywne „od dziś tylko jedna drzemka” zwykle kończy się przemęczeniem, a przemęczone dziecko zasypia gorzej, nie lepiej.

Czy skrócenie drzemki poprawi sen w nocy?

U dziecka rocznego i półtorarocznego raczej nie warto na to liczyć. Przegląd badań rzeczywiście wiąże dłuższe drzemki z późniejszym zasypianiem oraz krótszym i gorszym snem nocnym, ale najmocniejsze dowody dotyczą dzieci po 2. roku życia — w drugim roku ta zależność jest znacznie słabiej udokumentowana. W praktyce skracanie drzemki na siłę częściej kończy się przemęczeniem: dziecko trudniej się wycisza i częściej budzi w nocy. Jeśli chcesz wpłynąć na wieczór, przesuń raczej porę drzemki, zamiast ciąć jej długość.

Czy melatonina albo gadżety na sen pomogą przestawić dziecko na jedną drzemkę?

Nie ma dowodów, żeby jakikolwiek produkt przyspieszał zmianę liczby drzemek. Melatonina, choć w Polsce kupisz ją bez recepty, jest substancją leczniczą, a nie „naturalnym pomocnikiem na rytm” — u tak małego dziecka wyłącznie po rozmowie z pediatrą i raczej przy zdiagnozowanym zaburzeniu snu, a nie przy zwykłym kamieniu milowym. To, co faktycznie działa, jest nudne i darmowe: stała pora pobudki, dużo światła i ruchu na dworze rano, brak ekranów, spokój przed snem oraz niezbyt późne kończenie drzemki. Właśnie te elementy wiązały się z lepszym snem maluchów w badaniach.

← POPRZEDNI ETAPDłuższe odcinki snu w nocy6–9 mies.NASTĘPNY ETAP →Koniec drzemki, lęki nocne30–72 mies. (2,5–6 lat)

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u lekarza. Jeśli coś Cię niepokoi, zaufaj intuicji i skonsultuj dziecko — od tego są bilanse zdrowia.